Ierse dwarsfluit

De Ierse fluit is een houten dwarsfluit! De Ierse fluit is dus niet die kleine “Ierse fluit” zoals de tin whistle vaak wordt genoemd! Ierse fluit en tin whistle zijn muziekinstrumenten voor de Ierse muziek maar een Ierse fluit is toch echt een ander instrument dan een whistle!

De oudste fluiten

De allereerste fluiten waren fluiten gemaakt van beenderen. Lange tijd dacht men dat de oudste fluit een benen fluit was met één toongat. Deze fluit komt uit de tijd van de de vroege homo sapiens en werd waarschijnlijk gebruikt om vogelgeluiden te imiteren.
Recent hebben archeologen in de Balkan nog oudere fluiten gevonden. Deze nog oudere fluiten zijn door neanderthalers gemaakt en hebben niet één maar vier toongaten! Een reeks toongaten betekent dat er eenvoudige toonladders en dus een melodie op het instrument kan worden gespeeld. Het kan dus maar zo zijn dat de Neanderthalers al een muzikale cultuur kenden! De menselijke muziekcultuur en het gebruik van fluiten om muziek te maken is daarmee veel ouder dan we tot voor kort dachten.

Moderne dwarsfluiten

De fluit mag een lange geschiedenis hebben, maar sinds de eerst fluiten van been, is er eerlijk gezegd niet zoveel aan de fluit veranderd. Pas veel later in de middeleeuwen, kreeg je fluiten met een mondstuk van klei of leem, dat van de bovenkant wordt aangeblazen. De oorspronkelijk “dwars” fluit is sinds de oudheid niet echt meer veranderd. Het was toen, en is nu nog steeds, niet meer dan een buis met gaten om muziek mee te maken!

De moderne metalen dwarsfluit die is uitgevoerd met mechaniek ontstaat pas in de negentiende eeuw. Dit type “Boehm dwarsfluit” ontwikkelt zich vooral als een instrument voor de elite. De materialen zoals edele zilverlegeringen en de bouwwijze met een ingewikkeld mechaniek maken de moderne dwarsfluit kostbaar. De traditionele houten dwarsfluiten of Engelse fluiten, met of zonder eenvoudig kleppen mechaniek, waren sindsdien voor de gewone man. Een tijd lang werd de moderne Boehm dwarsfluit als muzikaal superieur gezien. De klank van deze fluiten is nadien vooral omarmd door de klassieke muziek en jazz.

De Ierse fluit

Gedurende de negentiende eeuw werd traditioneel Ierse folkmuziek vooral op Engelse fluiten gespeeld. Deze houden dwarsfluiten waren voorzien van een mechaniek. Dit mechaniek werd voor folkmuziek vastgezet of zelfs verwijderd. De Ierse dwarsfluit zoals we die nu kennen is eigenlijk een uitvinding van later datum.

In de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw vindt er een grote opleving plaats van de traditioneel Ierse folkmuziek. Met deze opleving komt de houten dwarsfluit opnieuw in beeld. De Ierse fluit zoals we die nu kennen is geen oude fluit. De Ierse fluit is vooral “opnieuw” ontwikkelt tijdens het reveil van de Ierse muziek in de jaren zestig. De Engelse fluiten werden aan een kritische blik onder worden en er ontstond een nieuw type dwars fluit met zes toongaten.

De Ierse fluit zoals we nu kennen is echt gemaakt om traditioneel Ierse folkmuziek op te spelen. Het warme timbre leent zich fantastisch voor traditioneel Ierse maar ook voor veel Keltische folkmuziek. Het spelen op open toongaten maakt de meest pure, authentieke en expressieve muzikale beleving mogelijk.

De Ierse fluit mag dan een moderne ontwikkeling zijn, het is een puur en natuurlijk en traditioneel muziekinstrument. Ierse fluiten maken is een ambacht. Massaproductie kom je niet tegen. Een goede Ierse fluit koop je dan ook niet in de winkel maar in een werkplaats! Een goede Ierse fluit wordt voor je gemaakt!