Wat is nu precies het verschil tussen de zilveren dwarsfluit en de Ierse dwarsfluit? De klassieke Böhm dwarsfluiten zijn meestal van metaal maar ze worden ook gemaakt van hout of carbon en kunststof. De Ierse dwarsfluit is meestal van hout maar ze worden ook gemaakt van carbon of polymere kunststof. Het grootste verschil tussen deze twee muziekinstrumenten is niet het materiaal maar de manier waarop ze zijn gemaakt. Ook de manier van spelen en de klank zijn duidelijk anders.

De dwarsfluit

De moderne zilveren dwarsfluit

Theobald Böhm is de vader van de moderne dwarsfluit en Leefde van 1794 tot 1881. Hij was een geniaal fluitist en zoon van een goudsmid. Muzikaliteit en handigheid gingen bij Theobald hand in hand. Hij is de man die het kleppen mechaniek voor de moderne dwarsfluit heeft ontwikkeld. Sinds die ontwikkeling heeft de dwarsfluit zoals we die nu kennen zijn sporen in de muziek verdient. Door gebruikmaking van kostbare metalen en legeringen werd de dwarsfluit al snel een fluit voor de Elite. Tegenwoordig kun je ook goede betaalbare dwarsfluiten kopen maar een professioneel instrument is ook vandaag heel erg kostbaar.

De Ierse dwarsfluit

Houten Ierse dwarsfluit

Voor de komst van de Böhm dwarsfluit speelden muzikanten op houten dwarsfluiten. Meestal waren dat Engelse dwarsfluiten. Met de komst van de Böhm fluiten raakten de houten Engelse fluiten in orkesten in ongebruik. Waar de Böhm fluit zich in de negentiende eeuw vooral ontwikkelde als een fluit voor elitaire kringen werd de houten fluit vooral een fluit voor het gewone volk. Daarmee zette de houten Engelse dwarsfluit de toon voor ontwikkeling van de folkmuziek.

De Ierse dwarsfluit zoals we die nu kennen is geïnspireerd op de houten Engelse fluiten uit de achttiende en negentiende eeuw. Geïnspireerd, want de Engelse fluiten van toen speelden lastiger en minder zuiver dan de moderne Ierse fluit.

De Ierse folkmuziek heeft kreeg in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw een sterke opleving. Instrumentenmakers zijn toen gaan experimenteren met het maken van fluiten die zuiverder speelden en ook meer geluid konden produceren om in bands met de o.a de violen te kunnen samenwerken. De Ierse dwarsfluit die je nu in de folkmuziek hoort is dus pas ontwikkeld in de tweede helft van de twintigste eeuw. Daarmee is de Ierse dwarsfluit zoals we die nu kennen best een moderne fluit.

De belangrijke verschillen op een rij

Het kleppen mechaniek

De dwarsfluit wordt bespeeld door de kleppen in te drukken. De Ierse dwarsfluit heeft open toongaten eventueel aangevuld met een beperkt aantal kleppen.

De vorm van de buis

De buis van een dwarsfluit heeft een rechte vorm ofwel een cilindrische boring. Een Ierse dwarsfluit loopt taps toe en heeft een conische boring. Mede door deze boring ontstaat de typische klank van de Ierse dwarsfluit.

Lipplaat

In tegenstelling tot de dwarsfluit heeft de Ierse dwarsfluit geen lip plaat. De lipplaat is tijdens de ontwikkeling van de “zilveren” fluit gemaakt omdat de buis van de dwarsfluit smaller is dan die van een houten dwarsfluit.

Speelgevoel

De dwarsfluit en Ierse dwarsfluit worden beide zijdelings aangeblazen. Het verschil in speelgevoel zit vooral in het verschil tussen spelen op een mechaniek en spelen op open toongaten. Het mechaniek op een dwarsfluit maakt het spelen over een chromatische toonladder gemakkelijker. Bovendien hoef je je vingers wat minder te strekken dan op een fluit met open toongaten.

Op een fluit met open toongaten heb je een directer speelgevoel. Spelend op een Ierse dwarsfluit voel je de wind onder je vingers door suizen. Je hebt nooit last van een tikkend mechaniek en je kunt op een Ierse dwarsfluit veel snellere passages spelen. Een Ierse dwarsfluit is niet chromatisch maar diatonisch gestemd, meestal in D. Met een goede speeltechniek kun je in principe alle tussenliggende noten spelen. Ook kun je kiezen om een aantal kleppen te plaatsen voor de noten waarbij je dit nodig vindt. Het spelen van sommige noten zoals de F en de G# wordt daarmee iets gemakkelijker maar het mechaniek kan tijdens het spelen ook in de weg zitten!

De toon of klank

De klank van de klassieke dwarsfluit is helder en zangerig terwijl de Ierse dwarsfluit ongepolijst en vetter klinkt. Qua klank kun je het een beetje vergelijken met het verschil tussen trompet en saxofoon.

Welke dwarsfluit moet je kiezen?

Beide types dwarsfluit zijn fantastische instrumenten. De keuze hangt dus helemaal af van de muzikant. De keuze hangt af van de smaak van de muzikant. Wil je Ierse en Keltische muziek spelen dan wint de Ierse dwarsfluit. Houd je van klassiek of jazz dan wint de zilveren dwarsfluit. Welke dwarsfluit je het meest aanspreekt hangt ook samen met welke klank en welk speelgevoel bij je past.